Bàn nhậu lại rộ lên chuyện Bauxite. Người nói Vinashin chỉ là chuyện tiền bạc nợ nần thôi mà đã khiến Thủ tướng phải “xin trả lời bằng văn bản”, bauxite hệ lụy đủ thứ, tiền mất đằng tiền, rừng mất đằng rừng, thảm họa môi trường và quốc phòng treo trước mũi, quyết không phải chuyện chơi. Quốc hội vừa rồi Thủ tướng đã nói về Hoàng Sa rất hoành tráng, khiến ai nấy phấn khởi mà bỏ qua chuyện Vinashin. Rồi đây Bauxite tá hỏa tam tinh, Thủ tướng khó lòng “xin trả lời bằng văn bản” dù có nói năng hoành tráng chuyện Hoàng Sa, hoành tráng luôn chuyện bản Giốc nữa cũng rất khó. Mọi người gật gù, nói phải phải. Bên tả có Vinashin, bên hữu có Bauxite, tiền hậu có DNNN và ngân hàng án ngữ, không biết rồi đây Thủ tướng xoay xở ra làm sao?

Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) cho biết họ sẽ phải hoãn lại việc sản xuất nhôm sang quý 1 năm 2012 thay vì thời điểm cuối năm nay, với lý do mưa lớn tại cao nguyên miền Trung.
Hồi tháng 9 năm nay, Vinacomin vẫn còn thông báo họ sẽ bắt đầu sản xuất nhôm vào tháng 11 và bán thẳng cho khách hàng 50 nghìn tấn trong năm nay.
Tháng 3 vừa qua, Tập đoàn Than-Khoáng sản Việt Nam đã làm lễ động thổ tại mỏ bauxite Tân Rai, huyện Bảo Lâm, Lâm Đồng.

Khi kiểm tra các khu vực lưu chứa hóa chất (từng xảy ra vụ tràn xút ra môi trường), đoàn thanh tra phát hiện tại bồn chứa dầu DO có dấu hiệu rò rỉ ra môi trường. Nguyên nhân ban đầu được xác định do bể tách váng dầu không có mái che và trên bờ bao bằng bê tông có nhiều lỗ khoan, váng dầu theo các lỗ khoan này rỉ ra xung quanh. Đoàn thanh tra yêu cầu ban quản lý dự án phải bịt ngay các lỗ khoan quanh bờ bao, đồng thời phải có biện pháp thu gom, xử lý triệt để lượng nước nhiễm dầu. Đoàn thanh tra cũng lấy mẫu nước tại cống thoát nước trước cổng nhà máy trước khi đổ ra hồ Cái Bảng đưa đi phân tích để đánh giá chất lượng xả thải của nhà máy.

Tuy là những lời đề nghị “khiếm nhã” nhưng đó lại là những lời chân thật nhất, dũng cảm nhất của TKV trước Chính phủ, Bộ Công thương và dư luận xã hội. Trước kia để thực hiện ý đồ của mình, họ đã tung ra các số liệu giả định đầy ảo vọng mơ hồ, không tính đúng, tỉnh đủ các chi phí nên khi triển khai cụ thể mới “vỡ lẽ” mọi điều. TKV xin giảm thuế, miễn thuế xuất khẩu thì sẽ còn đâu khoản nộp ngân sách trung ương gần 200 tỷ? Làm ăn không có lãi thì lấy đâu tiền nộp thuế thu nhập doanh nghiệp cho Đắc Nông? Và như vậy, sự hy sinh của nhân dân các xã Nhân Cơ, Nghĩa Thắng, Nhân Đạo không những chỉ giao đất, giao nhà cho TKV đi nơi khác sinh sống, mà còn tiếp tục hứng chịu hàng ngàn tấn bụi than, bụi đá… lơ lửng trong không khí quanh năm suốt tháng cùng với sự ô nhiễm nguồn nước… để đổi lấy cái gì?

Lùi thời gian đầu tư, lùi thời điểm thi công tuyến đường có thể làm xấu mặt các nhà hoạch định chính sách nhưng không gây tổn thất lớn về mặt kinh tế cũng như giảm thiểu sự phê phán gay gắt của dư luận xã hội.
Đó sẽ là một thắng lợi chung mang tính tích cực hơn gấp nhiều lần những ai vì giấc mộng hão huyền “cố đấm ăn xôi” thì sẽ hưởng trọn kết cục thân bại, danh liệt mà thôi!

Tôi tự hỏi: khu công nghiệp hóa dầu Dung Quất mà còn phải cần hơn 10 năm xây dựng, tốn ngót nghét 3.5 tỷ US$, mà vẫn còn ỳ ạch chưa hoàn thiện, huống hồ gì hai nhà máy khai khoáng từng gây tranh cãi gay gắt trong quần chúng? Tôi phải đặt nghi vấn vì lẽ có quá nhiều bằng chứng qua hình ảnh cho tôi thấy Nhà nước hình như đang thông đồng với nhà thầu Trung Quốc để che giấu khá nhiều điểm quan trọng liên hệ đến an ninh quân sự, gây thiệt hại môi trường sinh thái và sẽ là mối thảm họa cho nền kinh tế Việt Nam lâu dài.

Nhân dịp có cơ hội lớn lao này, Bình Thụân còn đệ trình Chính phủ cho xây dựng dự án sân bay Phan Thiết, cách cảng Kê Gà 25- 26km chưa biết hiệu quả kinh tế của dự án này hay dở đến đâu nhưng nếu có mạng lưới đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không hoàn chỉnh, tương lai phát triển kinh tế – xã hội của Bình Thuận sẽ được “chắp cánh” bay cao!
Mọi kỳ vọng đặt vào TKV nhưng liệu bao giờ thì lễ khởi công xây dựng cảng Kê Gà được tổ chức vẫn còn là một ẩn số.

Nhắc đến con đường “riêng” cho TKV kể cũng lạ lùng thật, cả một bộ máy lớn, cả một “hệ thống chính trị” như người ta thường dùng để nói về những công việc quan trọng, cấp bách… đổ xô đi tìm đường cho hai dự án “thí điểm” Tân Rai và Nhân Cơ mà cộng lại mỗi năm chỉ có hơn một triệu tấn sản phẩm khi hoàn thiện. Đã có nhiều nhà máy xi măng công suất 1 – 2 triệu tấn/năm như Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Nghi Sơn… mang lại biết mấy tiền lãi nộp vào ngân sách, giải quyết hàng ngàn việc làm cho nhân dân địa phương nhưng họ tự tìm đường, tự lo phương tiện vận chuyển chứ có “nhà nước ” nào lo hộ. Thế mà với câu nói “khai thác bauxite là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước” người ta đang cuống cuồng tìm đường cho alumina “về xuôi”!

Bauxite ở Tây Nguyên Việt Nam là một khối tài sản vô giá của tổ tiên để lại cho con cháu nếu biết gìn giữ và khai thác đúng giá trị của nó thì là tài sản hiếm quý, ví bằng ngược lại thì nó là một tai họa khôn lường. Do vậy mà ngày nay toàn dân cả nước đang lên cơn sốt vì bauxite, nhà cầm quyền VN thì một mực cho nước ngoài nhất là Trung Quốc khai thác, còn toàn dân ViệtNamthì bảo “ngừng”.

Phải bỏ tiền ra sửa chữa đường, TKV chắc chắn lãnh đủ khoản lỗ do chi phí vận tải lên quá cao. Như vậy, còn gì là “hiệu quả” lãi 10% như mong muốn ban đầu của TKV? Vì vậy ngay trong cuộc họp với Bộ Công thương ngày 7-11-2011, ông Nguyễn Văn Biên, Phó Tổng giám đốc TKV đề nghị giảm thuế xuất khẩu Alumin từ 20% (hiện nay) xuống 5% và 0% (!) để hỗ trợ cho các dự án bauxite “có đà phát triển”.
Đã không phải trả tiền thuê đất, tiền thuế đất, nay lại đòi giảm tiền thuế xuất khẩu nữa thì TKV đào quặng bauxite lên làm gì nữa???