Mọi quốc gia theo mô hình dân chủ nghị viện đều hiến định Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất; Việt Nam cũng không ngoại lệ, được quy định tại Điều 83, Hiến pháp 1992. Nhưng quyền lực cao nhất của Quốc hội khác với của Vua trong thể chế quân chủ, ở chỗ, Vua đứng trên Hiếp pháp và pháp luật; còn Quốc hội đặt dưới Hiến pháp do toàn dân phúc quyết, và phải tuân thủ pháp luật do chính mình ban hành. Vua toàn trị quyết định đến tận mọi thần dân, mọi ngõ ngách cuộc sống, kể cả tình cảm, gia đình, tập quán, tôn giáo của họ…; còn Quốc hội bị giới hạn trong phạm vi những gì liên quan tới chức năng nhà nước vốn được coi là công cụ phục vụ cho lợi ích của chủ nhân người dân.

Điều 4 bản Hiến pháp năm 1992 là nguồn gốc của nhiều tranh luận nảy lửa của nhiều người Việt Nam, mỗi người đều đưa ra quan điểm khác nhau.
Nhiều luật sư trong và ngoài nước cho rằng điều 4 là rào cản vô hình cho tiến trình dân chủ ở Việt Nam, vì điều này Việt Nam sẽ khó xây dựng được một xã hội dân sự, dân chủ công bằng, văn minh, như tất cả các nước phương tây đã và đang hướng đến.

Nếu những điều cơ bản trên đây không được đưa ra thảo luận để đi đến thống nhất quay trở về với khuôn mẫu Hiến pháp Hồ Chí Minh, thì tốt hơn hết là không nên đặt vấn đề sửa đổi Hiến pháp 1992 ra làm gì vội cho tốn kém thời gian, sức lực và tiền bạc (là tiền đóng thuế của Dân). Hiến pháp là Văn kiện thiêng liêng của mỗi quốc gia, không thể mỗi lúc mỗi sửa. Hay là đợi đến khi điều kiện cho phép lấy lại Điều 16 Hiến pháp 1946 thì hãy sửa. Điều ấy quy định rằng: “Những người ngoại quốc tranh đấu cho dân chủ và tự do mà phải trốn tránh thì được trú ngụ trên đất Việt nam”. Ôi ! Vĩ đại thay !

Chưa biết Hiến pháp sẽ được sửa đổi như thế nào, nhưng trong phiên họp hôm đầu tháng 8/2011, ông Nguyễn Sinh Hùng đã tuyên bố là việc biên soạn dự thảo phải bám sát thực tế, lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân, nhưng đồng thời phải “ bám sát Cương lĩnh, đường lối chủ trương của Đảng”. Ông Nguyễn Sinh Hùng còn yêu cầu là hoạt động của ủy ban phải “bảo đảm nguyên tắc sự lãnh đạo của Đảng”. Trước khi trình cho Quốc hội vào tháng 10 năm 2012, bản dự thảo Hiến pháp còn phải được báo cáo cho Bộ Chính trị.
Trong điều kiện như vậy, việc sửa đổi Hiến pháp liệu có sẽ dẫn đến những thay đổi căn bản về thể chế ở Việt Nam? Hiến pháp cần phải được sửa đổi như thế nào để thật sự có tam quyền phân lập, để Nhà nước thật sự là cơ quan quyền lực cao nhất của nhân dân?

Mấy hôm nay đau bụng không viết lách được gì, toàn post bài của bạn bè thôi. Hôm nay đọc bài “Đừng nhầm lẫn từ “nhân dân” trong hiến pháp” của ông Đại tá Tiến sĩ Nguyễn Văn Quang chợt cười phì, không thể không viết. Từ thuở cha sinh mẹ đến giờ mình mới biết có người phân loại nhân dân thế này, chết thật!

Tại kỳ họp vừa rồi đã có vị đại biểu nhắc lại rằng, trước Đổi mới có ai dám nghĩ đến luật bãi công khi giai cấp công nhân là người lãnh đạo? Vậy mà luật ra được nhiều năm nay rồi. Tuy nó còn nhiều khiếm khuyết nhưng vẫn từng bước đi vào đời sống để bảo vệ quyền lợi của người lao động. Tôi nghĩ, với Luật Biểu tình cũng vậy thôi.
Nếu Hiến pháp (sửa) lần này không đề cập tới quyền biểu tình thì chẳng những thụt lùi so với các bản Hiến pháp trước đó, lại càng lạc hậu so với các nước. Nhưng nếu có quyền mà không có luật thì không lẽ chúng ta lại chấp nhận cả Hiến pháp… “treo” à!

Qua bài viết này ta thấy rằng không một cơ quan nào có từ Nhà nước mà ta không thể phân định rạch ròi để gọi tên chính xác của cơ quan đó và bỏ đi từ Nhà nước. Rất nhiều cơ quan tổ chức ở ViệtNamcó thể bỏ đi từ đệm thừa thãi Nhà nước. Gọi một cách bao trùm chung chung là một thói quen xấu và chỉ đem đến hệ quả xấu. Đó là sự thiếu kiến thức phân định để có thể gọi tên chính xác cơ quan đó nhằm xác định trách nhiệm. Trong các cơ quan chính quyền, có cơ quan mang chức năng giám sát hoạt động của cơ quan khác, nếu gọi chung như thế thì cơ quan thực hiện và cơ quan bị giám sát và cả cơ quan xử lý sai phạm cùng gom vào làm một, dễ dẫn đến sự tiêu cực, làm xóa nhòa đi ranh giới chức năng, nhiệm vụ, bổn phận.

Chính phủ dân chủ là chính phủ của dân, do dân, vì dân, không phải kẻ cai trị mà là đầy tớ, là tay sai của nhân dân. Quyền của Chính phủ là do nhân dân ủy thác, và bị hạn chế bởi quy định của luật pháp. Để có một Chính phủ như vậy phải xây dựng Nhà nước pháp quyền với tam quyền phân lập, các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp kiểm soát, kiềm chế lẫn nhau, nhằm chống nạn lạm quyền xảy ra tham nhũng, quan liêu.
Phải xây dựng một Hiến pháp dân chủ, như là một hiến chương bảo vệ các quyền tự do của công dân, bảo đảm không xảy ra nạn độc tài, cấm ban hành các luật vi hiến, hạn chế các quyền tự do cá nhân không có lý do chính đáng.

Công cuộc sửa đổi HP chỉ có thể có được thành quả như một bước ngoặt lịch sử, khi Đảng CS nhất định hiểu ra được rằng: Đảng chỉ là một tổ chức chính trị (thuần túy) xét trong mối quan hệ tồn tại với xã hội. Chỉ trở thành một tổ chức có quyền lực, có quyền được ra quyết định về tất cả những vấn đề lớn, trọng đại của đất nước khi Đảng trở thành ĐẢNG CẦM QUYỀN thông qua bầu cử, qua lá phiếu bầu của nhân dân.
Điều đó đòi hỏi Đảng phải dũng cảm, mạnh mẽ thay đổi nhiều nội dung của Điều lệ, thay đổi cách thức tổ chức của mình. Tôi tin rằng, mặc dù là rất khó khăn,với điều đó, Đảng sẽ “trường tồn” cùng dân tộc và, đó cũng chính là cơ sở lý thuyết và thực tiễn cho công cuộc đổi mới HP1992.

Hiến pháp năm 1946 của Chính phủ liên hiệp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một văn bản pháp lý rất có giá trị, đây là bản Hiến pháp dân chủ nhất trong 4 bản Hiến pháp. Điều này khiến nhiều người ngạc nhiên vì nhìn chung các Hiến pháp soạn thảo về sau phải đầy đủ và dân chủ hơn các bản Hiến pháp trước đó, nhưng trong trường hợp này lại ngược lại.
Hiến pháp năm 1946 thiết lập nền cộng hòa và đặt tên nước là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cái tên ngày nay vẫn giữ nguyên giá trị và là mục tiêu hướng đến của nước Việt Nam độc lập, dân chủ và giàu mạnh.