Đã có rất nhiều ý kiến nói về lao động không phép Trung Quốc tại Việt Nam. Tất cả những lo ngại nêu ra đều đúng, đều có lý và cần được giải quyết dứt điểm sớm chừng nào tốt chừng đó.
Lao động Trung Quốc đã bất chấp luật pháp và ngang nhiên xuất hiện đầy dẫy trên các công trường, tại các thôn xóm của Việt Nam không chỉ cướp đi chén cơm manh áo vốn thuộc về người dân lương thiện Việt Nam mà còn ẩn chứa nhiều nguy cơ tiềm ẩn về an ninh, xã hội khôn lường. Nhiều vụ quậy phá, náo loạn gây mất trật tự ở các vùng nông thôn và những rạn nứt, bi kịch đã xảy ra tại những gia đình người Việt, vốn dĩ rất ấm êm, hạnh phúc, từ khi có sự hiện diện của người Trung Quốc.

Hàng ngàn hécta chuối hàng hoá của nông dân huyện miền núi Hướng Hoá – tỉnh Quảng Trị đang đứng trước nguy cơ bị bỏ rơi: Chuối quả chín rục rạ, rụng đầy nương rẫy do không ai mua và hậu quả dây chuyền là người trồng chuối thả luôn vườn, không làm cỏ, chăm sóc.
Cùng lúc, ở đồng bằng của Quảng Trị, nơi có nhà máy chế biến tinh bột sắn xuất khẩu Hải Lăng, hàng trăm ngàn tấn sắn củ tươi nguyên liệu của nông dân không được nhà máy mua như đã cam kết, vì lý do nhà máy không bán được sản phẩm nên mua sắn tươi mà làm gì…

Thái Lan và ViệtNamxuất khẩu khoảng 45 – 50% lượng gạo trên thế giới. Chính phủ Thái Lan đã đơn phương quyết định tăng giá bán gạo lên 25% kể từ ngày 7/10, như vậy, việc ấn định giá bán gạo trên thị trường thế giới tùy thuộc vào việc ấn định giá bán gạo xuất khẩu của Chính phủ ViệtNam. Cờ đã đến tay mà sao nông dân chúng tôi thấy rằng Chính phủ ViệtNamvẫn chưa chịu phất?

Thiếu thốn đến đâu chẳng cần biết chứ từ dạo hai năm trước, khi ông chồng mất vì bệnh ung thư thì gia đình bà Lưu Thị Thịnh ở Ấp Tre tuyệt nhiên chẳng còn dám đụng đến nước giếng khoan. Họa hoằn lắm con cháu bà múc lên tưới rau hoặc giặt giũ chứ bản thân bà luôn dặn chúng dù có phải bán nhà cũng cố mua nước lọc mà uống. Từ ngày chồng mất hễ cứ nghe có đoàn nào về kiểm tra nước thải trong KCN là bà Thịnh lại lò dò đi xem thử “họ làm ăn thế nào”.

Việt Nam cũng ảo tưởng về khả năng xuất khẩu xi măng. Các vị lãnh đạo của một số cơ quan quản lý nhà nước trước đây đã tỏ ra hào hứng khi nói về viễn cảnh Việt Nam sẽ có dư xi măng để xuất khẩu. Chỉ đến khi bắt tay vào nghiên cứu, tìm hiểu, các doanh nghiệp xi măng mới nhận ra xuất khẩu xi măng gần như là không khả thi (ngoại trừ bán một ít sang Lào, Trung Quốc), vì điều kiện cơ sở hạ tầng, chi phí vận chuyển, thị trường và một loạt các vấn đề hậu cần khác. Có lẽ do quá tin tưởng vào xuất khẩu, nên những cảnh báo về khả năng thừa xi măng đã không được các cấp quản lý quan tâm.

Theo nguồn tin chính thức, trong số lao động Trung Quốc hiện có mặt tại Nhà máy Đạm Cà Mau có 600 người chưa được cấp phép, trong đó khá đông là lao động phổ thông buộc phải về nước vào ngày 31-8. Thậm chí đến cuối tuần rồi, hết thời hạn do chính quyền tỉnh Cà Mau cho thêm để nhà thầu Trung Quốc làm giấy bảo lãnh (trước khi làm thủ tục xin phép cho lao động), Sở LĐ-TB&XH tỉnh Cà Mau cũng vẫn chưa nhận được giấy bảo lãnh này.

Chuyện “lạ quá” được đề cập ở đây chính là có hàng ngàn lao động phổ thông nước ngoài vào Việt Nam làm việc mà không có giấy phép. Nó giống như một người lạ hoắc xộc thẳng và nhà ta mà không cần sự cho phép của gia chủ. Nếu người khách này thấy việc xộc vào nhà là sai nên quay ra gõ cửa thì chẳng nói làm gì, đằng này lại nằm lỳ đó cho dù chủ nhà… năn nỉ mời ra ngoài. Lạ quá!

Liên quan đến vấn đề này, trước đó UBND tỉnh Cà Mau đã yêu cầu các nhà thầu Trung Quốc phải đưa 600 lao động Trung Quốc không phép tại NMĐ Cà Mau đến BVĐK tỉnh Cà Mau khám sức khỏe trong 2 ngày 29 – 30-8, nhằm bổ sung vào hồ sơ xin cấp phép. Nhưng trong ngày 29-8, không có một lao động Trung Quốc nào đến khám sức khỏe như cam kết của các nhà thầu.

Thay vì khẩn trương hoàn tất thủ tục cho các lao động không phép, các nhà thầu Trung Quốc lại xin gia hạn 2 tháng, trùng khít với thời điểm hết hạn hợp đồng xây dựng công trình.
Ngày 27/8, bà Chung Ngọc Nhãn, Giám đốc Sở LĐ – TB – XH tỉnh Cà Mau cho biết, nhà thầu Trung Quốc xây dựng Nhà máy đạm Cà Mau đề nghị gia hạn 2 tháng để hoàn thành thủ tục xin cấp phép lao động.
Trước đó, hai ngày 25/8), UBND tỉnh Cà Mau cùng các ngành chức năng có buổi làm việc với Ban quản lý Cụm công nghiệp khí – điện – đạm Cà Mau và nhà thầu về việc xử lý lao động Trung Quốc đang làm việc không phép.

Hàng trăm lao động Việt Nam đang làm thuê cho nhà thầu Trung Quốc xây dựng công trình thủy điện sông Bung 4 (thôn Pà Lừa xã Tà Bhing, Nam Giang) đang bị đối xử rất bất công về giờ làm và lương thưởng. Người Việt đang bị giới chủ Trung Quốc o ép ngay trên sân nhà…
Qua 3 vòng kiểm soát, chúng tôi mới vào được khu lán trại của công nhân Trung Quốc ở giữa rừng, bên cạnh nhà máy thủy điện Sông Bung 4 đang được thi công ngày đêm. Tất cả biển báo vào công trình đều bằng chữ Trung Quốc. Lao động Trung Quốc hiện chiếm đa số ở đây, với 296 người, phần lớn là lao động phổ thông.