Từ trung tuần tháng 4… cuộc vận động đòi sửa đổi Hiến pháp có vẻ như không rầm rộ như những ngày đầu khởi sự, nhưng lại có những đột biến cũng rất bất ngờ. Điều hết sức lạ là các gương mặt ngày nào rất hung hăng và trơ trẽn trong các chương trình của VTV “tô vẽ cho đảng…” và “bôi nhọ” người phản biện bỗng dưng biến mất sạch. Thay vào đó dư luận đang xôn xao trước những xuất ngôn của ông Trương Tấn Sang và ông Nguyễn Tấn Dũng.

Vậy đó là ngày gì, có thể chỉ dùng một từ ngữ được không? Có người cho rằng, cuộc chiến tranh Việt Nam đã kết thúc gần 40 năm, nhưng nhân dân Việt Nam vẫn chưa ra khỏi cuộc chiến. Đó là cuộc chiến không có tiếng súng vẫn tiếp diễn, với những hệ lụy của lòng thù hận chua cay và mâu thuẫn chất chồng, kéo rê qua từng thế hệ và không ngừng những phát sinh mới trong tình thế mới, trong từng thớ thịt của nhân dân. Vì thế mà “Thế lực thù địch” lại có nhiều cách hiểu không giống nhau. Có lẽ không có từ ngữ nào ổn hơn để gọi ngày 30-4: là ngày hòa bình của đất nước, ngày chấm dứt cuộc chiến tranh kéo dài trên toàn cõi ViệtNam.

Đêm qua, thằng Thứ, cháu tôi, gọi điện vào báo tin bà Hà mất đột ngột lúc chập tối. Nó nói, mấy hôm trời trở lạnh, bà húng hắng ho, nhưng vẫn ăn mỗi bữa được chén cơm. Chiều hôm qua, bà bảo nấu cho bà nồi nước hương nhu. Bà tắm gội, mặc bộ quần áo mới, rồi gọi vợ thằng Thứ lên, bảo có câu chuyện muốn nói.

Vâng, đây chỉ là một entry lan man của tôi vào cuối tháng Tư. Chúc các bạn hữu của tôi, và cả những bạn vãng lai vào đây đọc blog, những lời chúc tốt đẹp nhất, và mong những ngày cuối tháng tư của VN trong tương lai sẽ chẳng có triệu người vui hay triệu người buồn nữa, mà chỉ có hàng triệu người thương nhau và cùng hát những bài hát mà TCS đã viết cách đây mấy chục năm rồi, ngay trong giữa cuộc chiến tranh máu đổ thịt rơi ấy.

Một bài viết hay về một nhân vật lịch sử đã có sự lựa chọn dũng cảm: ném bom Dinh Độc lập rồi ra vùng giải phóng khi vợ và hai con còn quá nhỏ đang sống ở thành phố Biên Hoà(http://sgtt.vn/Loi-song/177101/Co-mot-gio-G-khac-vao-nam-1974.html). Nhưng điều làm mình suy nghĩ là: “thời gian sống trong đội ngũ không lực Sài Gòn cho tôi một niềm tin rằng vợ tôi, một người phụ nữ không liên quan gì đến công việc của tôi, con tôi còn quá nhỏ (đứa lớn mới 5 tuổi, đứa nhỏ chưa tròn năm) sẽ không bị đối xử một cách tàn nhẫn. Thực tế diễn ra đúng như tôi dự đoán… Đương nhiên, họ vẫn điều tra vợ tôi về những gì liên quan đến tôi, nhưng không bị đối xử vô nhân đạo. Có thể nói đó là những người có học và biết cách ứng xử một cách văn hoá với người thân của kẻ thù”.

Liệu trên quả đất này có quốc gia, dân tộc nào cũng tôn vinh một ngày gọi là ngày Giỗ Tổ như ta đang Giỗ Vua Hùng? Biết được điều này sẽ là một điểm tựa thú vị để suy ngẫm về dân tộc mình. Vì rằng, lịch sử là một nhân tố, mà nếu thiếu nó, thì không một ý thức dân tộc nào có thể hình thành và phát triển được. Cho nên, Giỗ Tổ là thời điểm mà những âm vang của lịch sử sẽ là nguồn nước mát thanh lọc tâm hồn con người.

Tại sao với ngày 30 tháng Tư ta vẫn không chấp nhận đó là ngày hòa hợp, hòa giải dân tộc để những người mẹ đau khổ chồng chất kia thanh thản cõi lòng. Bắc –Nam đã thống nhất 38 năm nay vậy mà tại sao “con lạc, cháu Hồng” vẫn còn ly tán? Một bộ phận đồng bào nơi hải ngoại “khúc ruột ngàn dặm” vẫn rỉ máu đau thương ngóng trông về cố quốc là vì đâu?

Vâng! Ngày 30 tháng 4, 1975 là một chuyện đã xẩy ra hầu như rất xa vời trong quá khứ. Đã 38 năm rồi còn chi? Nhưng cái tâm ý về sự kiện lịch sử này vẫn còn đó bên ngoài cõi hiện tượng lịch sử. Và tôi đang trải nghiệm trong tôi, với cộng đồng người Việt ở California, một sự dấy động trong tâm ý về câu chuyện tưởng như là không còn nữa.

Chống thực dân Pháp, hỡi ơi, thời tôi đi học cho đến khi dạy học, những tác giả kinh điển trong sách giáo khoa trung học, Nguyễn Đình Chiểu, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Ngô Đức Kế… không chống thực dân Pháp thì họ chống ai, và chúng tôi không học thuộc lòng thơ văn của họ là làm bài thi không đặng à nha. Có đám nhạc sĩ xu nịnh thời ấy muốn “Suy tôn Ngô tổng thống” trong bài hát của họ còn phải cho điểm họ Ngô là người cương quyết chống cộng bài phong kiến bóc lột diệt thực dân đang rắc gieo tàn khốc, và có một thời sáng thứ hai nào chào cờ, bọn học sinh dù ghét bà Nhu, chúng tôi cũng phải hát diệt thực dân dài dài mà…

Gần đây hai chữ “vai trò” được nói tới rất nhiều. Tuy thế ý nghĩa của nó thế nào cũng nên bàn. Chẳng phải vì muốn chẻ tóc làm tư, mà là muốn học theo Trần Nhân Tông, khi người nói trong bài phú Cư trần lạc đạo: “Cùng nơi ngôn cú”. Nghĩa là việc chữ nghĩa, tư duy, nhận thức, lý luận thì cái chỗ dừng lại của nó là cố gắng đến tận cùng.