Hồi cuối những năm 1970s tôi may mắn được trong số ít ỏi lưu học sinh của nước Việt Nam XHCN sang du học tại Anh quốc TBCN. Đó cũng là thời kỳ khó khăn nhất của Việt Nam cả trên hai mặt trận đối nội và đối ngoại. Về đối nội, lúc đó chưa có đổi mới, vẫn còn nguyên chế độ bao cấp thiếu đủ thứ từ cây kim sợi chỉ cho đến gạo, đường, mắm muối… Về đối ngoại Việt Nam bị cả phương Tây và ông bạn láng giềng phương Bắc gây sức ép ghê gớm vì sự kiện Campuchia.

Tân Hoa xã đưa tin chính quyền Trung Quốc vừa triển khai thêm 200 nữ binh sĩ vào lực lượng hải giám để tham gia các hoạt động tuần tra ở khu vực đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. Theo đó, số binh sĩ này được đào tạo tại một căn cứ thuộc Hạm đội Nam Hải, vốn hoạt động ở biển Đông, và “sẵn sàng xung phong ra tuyến đầu”. Thông tin này xuất hiện vài ngày sau khi Bộ Ngoại giao Việt Nam yêu cầu Trung Quốc chấm dứt các hoạt động vi phạm chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam tại các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Ở Việt Nam hiện nay, ta thấy không chỉ có nông dân bị bần cùng hóa bởi chính sách ruộng đất bất hợp lý và bởi chế độ cưỡng chế đất đai bất công mà vụ Đoàn Văn Vươn là một ví dụ nổi bật, đang là mối quan tâm chung của dư luận ở thời điểm giao thời giữa năm cũ và năm mới này. Cũng không chỉ có công nhân bị bần cùng hóa. Mà cả giới lao động trí óc cũng bị bần cùng hóa.

Cần nhắc lại rằng, quyết định thu hồi đất của ông Đoàn Văn Vươn là vào tháng 4-2009. Cho đến năm tháng sau đó (tháng 9-2009), trong chuyến công tác của Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải lúc bấy giờ là ông Hồ Nghĩa Dũng về thành phố này, lãnh đạo Hải Phòng chủ động đề xuất việc muốn xây dựng một sân bay quốc tế mới nhằm thay thế cho sân bay Cát Bi. Sân bay Tiên Lãng sẽ nằm trong quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội Hải Phòng đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050. Tuy nhiên, nó không có trong Quy hoạch phát triển giao thông vận tải hàng không 2020-2030. Do vậy, nó không có cớ gì để “ăn nhập” với mục đích thu hồi đất của ông Vươn, đã được UBND huyện Tiên Lãng ban hành trước đó.

Từ những đồng ba xu ấy, bố tôi chuyển sang buôn thuốc lào Vĩnh Bảo, thuốc lào Tiên Lãng. Chỉ có điều tôi không thể giải thích được là ông buôn thuốc lào mà không bao giờ thấy ông hút thuốc lào, thuốc lá. Khi người còn sống tôi bạo mồm hỏi ông: Ông buôn thuốc lào mà không hút thuốc thì làm sao ông biết được thuốc tốt và thuốc chưa tốt, thuốc ngon và thuốc không ngon. Ông bảo: Ngửi còn biết nhiều hơn thứ ngon và thứ không ngon, thứ tốt và thứ chưa tốt.
Ông nói thế và tôi chỉ biết đến thế.

Kì nghỉ Tết Nguyên đán dài hiếm có đã qua, cũng là dịp bắt đầu một mùa lễ hội trong tinh thần “Tháng Giêng là tháng ăn chơi.” Để đảm bảo một mùa xuân vui tươi quy mô hoành tráng đậm đà bản sắc dân tộc, Bộ văn hóa thông tin kết hợp với các ban ngành liên quan đã phải liên tục nỗ lực bình ổn thị trường, điều tiết giao thông cũng như quảng bá trên báo chí. Đặc biêt, trong nhiều năm qua, Bộ đã có những đóng góp tích cực trong việc chuyên môn hóa các địa điểm sinh hoạt vui chơi, tín ngưỡng cho những đối tượng có độ tuổi và nhu cầu khác nhau.

Theo từ điển Bách Khoa Toàn Thư của Wikipedia trên mạng thì Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế (MBQT, Transparency International – TI) định nghĩa tham nhũng là “hành vi của người lạm dụng chức vụ, quyền hạn, hoặc cố ý làm trái pháp luật để phục vụ cho lợi ích cá nhân”. Tổ chức MBQT có làm một cuộc thăm dò tình trạng tham nhũng trong 159 nước và công bố kết quả đầu tiên năm 2005 theo đó cho thấy gần 70% các nước được thăm dò có tính trạng tham nhũng nghiêm trọng. Một kết quả đáng buồn. Và lại buồn hơn khi thấy nước Việt Nam yêu quý của chúng ta nằm trong số 60 quốc gia cuối bảng.

Chiều vét cạn khoảng không tù ngục,
chỉ còn ngọn đèn ong ong thức qua tuyệt vọng
như anh, tựa song thức bóng sao khuya
thức qua thiếu thời
những đứa trẻ lang bạt ở trần đời khốn khổ
dở giấc mơ với con giống gãy, đèn hoa táp cánh,
Chiều chiều vét từ khoảng sền sệt ánh sáng
dưới vòm vữa om của u ám lặng câm –
người tù thi gan –
vét khoảng nào cũng trào tuyệt vọng

Tôi viết “Mừng Xuân, mừng Đất nước”
Trời hỏi: – Sao để Xuân lên trước?
Tâu rằng: Mùa Xuân là Đất Trời
Có Trời mới có người!
Trời bảo: – Biết Lễ, thế là… được!

Nói về câu đối Hà Sĩ Phu là nói đến tính đa dạng của các thể loại, của sự khám phá ở cả hai lĩnh vực nội dung và hình thức nhưng lại được kết hợp nhuần nhuyễn trong một tổng thể hoàn chỉnh thông qua biện pháp ẩn dụ ở trình độ cao. Câu đối Hà Sĩ Phu ý tại ngôn ngoại, hàm súc mà lại trữ tình bay bổng. Là thú chơi thanh cao mang đậm phong cách văn hóa truyền thống phương Đông, cho dù ngày nay câu đối chẳng còn được mấy người thưởng thức nhưng dù sao nó cũng làm tâm hồn ta bâng khuâng nhớ về một thời tốt đẹp chưa xa.