Nói chung, với những nguồn tư liệu mới được phát hiện từ mấy chục năm nay, với các phương pháp tiếp cận hiện đại giúp cho ta có một cái nhìn nhiều chiều cạnh so với trước, với không ít đổi mới trong cách đánh giá Vương triều Mạc trong lịch sử, văn học thời Mạc cũng cần được xem xét lại thật thích đáng, là một thời đại văn học đáng kể cả về số lượng cũng như thành tựu nội dung và nghệ thuật. Điều rất có ý nghĩa là văn học dưới thời đại Mạc đã xuất lộ một số yếu tố đánh dấu sự chuyển biến đúng hướng của văn học dân tộc ngày càng tiến gần đến hai khuynh hướng bình dân và hiện thực.

Đây là lần đầu tiên tôi được gặp Nguyên Ngọc, rất gần gũi và mộc mạc, khác với những hình dung của tôi. Ở tuổi 80 (đắc tội với nhà văn vì không nhớ chính xác năm sinh của ông) mà ông vẫn rắn rỏi, minh triết. Ông đã gắn bó với Tây Nguyên nhiều năm và là bạn của Condominas, vì vậy mà có buổi giới thiệu cuốn sách về Tây Nguyên này. Ông hiểu rất rõ con người và vùng đất cao nguyên nên không khó hiểu khi ông ký kiến nghị phản đối khai thác bauxite ở Tây Nguyên.
Tôi muốn gặp riêng Nguyên Ngọc vào cuối buổi nói chuyện nhưng người hâm mộ ông quá đông nên đành lỡ mất dự định.

Khó cắt nghĩa điều gì khiến tôi viết ra những dòng này. Pha trộn của nhiều suy nghĩ, kỷ niệm và quan sát. Dường như khởi nguồn là từ một số sự kiện các nhân vật lớn của nước nhà buông ra những lời to tát, như là không thèm chấp dư luận, hay hình như một chút là từ những bức xúc ngồn ngộn trên các phương tiện thông tin đại chúng, v.v. về nhiều thực trạng buồn nản, nợ nước ngoài dần tăng, cận kề mức đáng lo ngại, lạm phát ngất ngưởng, rồi tình trạng các bác vi phạm luật giao thông nhảy lên đánh cả cảnh sát khi bị chặn lại?

Nói tóm lại, thói ăn nói thô lỗ, xấc láo và lưu manh của các quan chức Trung Quốc (từ quan chức ngoại giao đến quan chức quốc phòng) là biểu hiện của một nền giáo dục xuống cấp và vô đạo đức. Được rèn luyện trong hệ thống đó cùng với thừa hưởng gien thô lỗ và du côn của cha ông họ, họ trở nên những kẻ đau khổ và cô đơn trên trường quốc tế. Hiểu được “căn bệnh” đó, tôi thấy rất đồng ý với nhiều người có kinh nghiệm “mềm nắn rắn buông” khi đương đầu với Trung Quốc, nhưng tôi muốn thêm rằng chúng ta tỏ ra “rắn” cũng chưa đủ, mà phải tỏ ra tôn trọng dân mình. Nếu người Việt không tôn trọng người Việt thì ai tôn trọng người Việt?

Trong vài ngày qua, giữa lúc chính phủ ở Bắc Kinh công bố một bạch thư để tuyên dương những thành tích của Trung Quốc ở Tây Tạng nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày mà họ gọi là “Tây Tạng được giải phóng trong hòa bình”, nhà lãnh đạo tinh thần Tây Tạng, Đức Đạt Lai Lạt Ma, kêu gọi Đảng Cộng sản Trung Quốc hãy theo gương ông để “về hưu”. Trong chuyến viếng thăm Hoa Kỳ đầu tiên kể từ khi từ bỏ địa vị lãnh đạo chính trị của người dân Tây Tạng, vị tu sĩ được nhiều người gọi là Phật sống này nói rằng “thế giới là của nhân loại, và quốc gia là của người dân – chứ không phải của đảng nào, vua nào, hay lãnh tụ tinh thần nào”. Mời quí vị theo dõi các chi tiết trong tiết mục Nhìn Về Á Châu do Duy Ái phụ trách.

Chúng ta đang đấu tranh bằng con đường hòa bình, bằng ngoại giao nhân dân và nhà nước. Trong cuộc đấu tranh này, cần đến sức mạnh của văn học nghệ thuật và quả thực vũ khí văn nghệ đã và đang tác dụng mạnh mẽ. Có đi tuần hành, biểu tình cùng nhân dân, mới thấy lời thơ tiếng hát có tác dụng đến thế nào trong sự biểu lộ tình cảm yêu nước và ý chí tập thể của cả khối người đông đảo sát cánh bên nhau đoàn kết quyết tâm bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của non sông tổ quốc. Những bài hát Quốc ca, Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng, Thanh niên làm theo lời Bác, Dậy mà đi, Nối vòng tay lớn, Lên đàng, Hát mãi khúc quân hành…

Hồi đầu những năm 70 thế kỷ XX, ở Hải Phòng có 2 người đàn bà nổi tiếng trong giới trí thức. Họ không viết văn, làm thơ, soạn nhạc hay cầm cọ vẽ, nhưng họ có quyền phân phát các tiểu thuyết lừng danh nhất, những tập thơ tuyệt vời nhất, các đĩa nhựa ghi 9 bản giao hưởng của Beethoven hoặc những kiệt tác (in lại) của các danh hoạ thuộc trường phái ấn tượng Pháp.
Họ là hai người bán sách tại cửa hàng sách trung tâm của Công ty Phát hành sách Hải Phòng. Một người bán sách ngoại văn, một người bán sách quốc văn. Họ được chiều nịnh, tôn vinh như hai bà hoàng (mà họ cũng kiêu và xinh đẹp thật!), vì người Hải Phòng rất mê đọc sách. Trừ loại lý luận – chính trị, kinh tế – khoa học, còn sách văn học thì được phân phối như áo may ô và dép nhựa Tiền Phong…

Việc chị xuất hiện sau đàn chị Khương Du của chị một ngày ở sự kiện Trung Quốc cắt cáp tàu Bình Minh lần 1 tại khu vực biển Khánh Hòa – Phú Yên cũng đủ khiến để em và nhiều người khác thấy rằng, dù có tròn vai “nhai lại” đi nữa, thì chị luôn đi sau Khương Du một bước. Điều đó há chẳng khiến chị phải bận tâm sao? Có đời thưở nào, kẻ cướp nó vào nhà mình, ngang nhiên đập phá đồ đạc của mình, mà đợi nó thông báo “ừ, thì tao cướp đấy”, rồi chủ nhà mới xuất hiện “rón rén” tuyên bố: Tôi cực lực phản đối hành động ăn cướp của ông, tôi có đầy đủ bằng chứng rằng đây là nhà của tôi và ông đến ăn cướp không? Sao lại phải đi chứng minh quyền chủ sở hữu của mình đối với một thằng ăn cướp hả chị?
Hiệu ứng của thông cáo báo chí là gì, chuyên môn nhà chị, em có nói ra thì chị sẽ bảo “đồ nít ranh” dạy khôn.

Hiểu được sức mạnh của văn hóa, nên gần đây, bên cạnh việc tăng trưởng kinh tế, hiện đại hóa quân đội, Trung Quốc đã tăng cường công tác truyền bá văn hóa ra nước ngoài.
Đến hiện tại, nước này đã cho xây dựng hơn 150 Viện Khổng Tử trên thế giới, với mục đích quảng bá ngôn ngữ và văn hóa Trung Hoa.
Việc chọn Khổng Tử để đặt tên cho các viện không phải là ngẫu nhiên, bởi ở Trung Quốc, Khổng Tử được phong là “vạn thế sư biểu” (Biểu trưng người thầy ở mọi thời đại).

Người Trung Hoa phía Bắc sông Dương Tử, nói chính xác là lưu vực sông Hoàng Hà, cũng có thể cả người Hoa Nam thuộc lưu vực sông Dương Tử, thuộc tộc người Bách Việt đang dựng lên các trung tâm văn hóa Khổng Tử ở một số nơi trên hành tinh này.
Nhà giáo Khổng Khâu có rất nhiều lời hay, ý đẹp nếu kể hết sẽ mất nhiều thời gian. Đáng lưu ý nhất là ngài phân con người ra hai hạng – người quân tử và kẻ tiểu nhân.
Bình về người quân tử và kẻ tiểu nhân tốn rất nhiều giấy mực, nhưng có lẽ cái tư thế chính danh của người quân tử vẫn là điều đáng bàn lúc này khi tình hình ở Biển Đông đang nóng hừng hực.
Điều ghi tâm thứ nhất: Người quân tử không nói năng sàm sỡ về những vấn đề của lịch sử. Nói như thế thì người Khơ me bảo họ có chủ quyền vào thời Ăngko ở Thái lan, ở Lào, ở Malaixia và ở đâu đâu nữa …